Bir baraj ve bir kentin değişimi
Seyhan Barajı, bir baraj olarak değil, su ile insan arasındaki ilişkinin yeniden kurulması olarak inşa edildi.

Bir ülkenin kalkınma tarihini
Yalnızca siyasetçilerin konuşmalarıyla,
Alınan kararlarla, imzalanan anlaşmalarla
Ya da hükümet programlarıyla
Anlatmak mümkün değildir.
Bazı kararlar kağıt üzerinde alınır,
Fakat gerçek hayata betonun,
Çeliğin, toprağın ve suyun
İçinden geçerek ulaşır.
Çocukluğumun, delikanlılığımın,
Gençliğimin kentidir, Adana.
Ancak ben sokakları turunç kokan
Kentimden ayrılalı 40 yıl oldu.
Ailemin hala Adana’da yaşaması
Nedeniyle fırsat buldukça gider,
Çocukluğumun ve gençliğimin
Geçtiği sokaklarda gezerim.
Bugün Adana denildiğinde
Gözümüzün önüne geniş
Bir ovanın görüntüsü gelir.
Yaz sıcağında ağırlaşan hava,
Seyhan’ın kıyısında yürüyen insanlar,
Pamuk tarlalarının beyazlığı,
Portakal çiçeklerinin kokusu,
Fabrikaların bacaları, işçilerin kalabalığı,
Eski mahallelerin sesleri ve
Çukurova’nın kendine özgü bereketi...
Fakat bütün bu görüntülerin arkasında
Yalnızca doğanın cömertliği yoktur.
Bir zamanlar Seyhan Nehri’nin
Taşkınlarından korkan, kuraklıkta
Suyunu bekleyen ve verimli toprağının
Tamamını gerektiği gibi değerlendiremeyen
Başka bir Çukurova vardı.
Seyhan nehri,
Bir yandan kente hayat veriyor,
Bir yandan da hayatı tehdit ediyordu.
Yağışların arttığı dönemlerde taşkınlar
Tarlaların ve mahsulün kaderini belirliyor,
Suyun yetersiz kaldığı zamanlarda ise
Aynı bereketli topraklar üretim
Gücünün tamamını kullanamıyordu.
Çukurova’nın kaderinde su vardı ama
O su henüz insanın hizmetine
Bütünüyle girmiş değildi.
Seyhan Barajı
Biraz da bu nedenle yalnızca
Bir baraj olarak değil, su ile
İnsan arasındaki ilişkinin yeniden
Kurulması olarak inşa edildi.
1956 yılının Nisan ayı geldiğinde
Adana için büyük bir dönemin kapısı açıldı
ve Seyhan Barajı hizmete girdi.
Artık nehir eskisi gibi akmayacaktı.
Su yalnızca akıp giden doğal
Bir güç olmaktan çıkıyor,
Depolanıyor, yönetiliyor, yönlendiriliyor
ve tarlalara bereket ulaştırıyordu.
Baraj gölünde biriken su,
Kanallardan geçerek Çukurova’nın
Bereketli topraklarına yayılmaya başladı.
Baraj, Çukurova’ya yalnızca su vermedi,
Çukurova’nın ekonomik ritmini değiştirdi.
Sulamayla birlikte tarımsal üretim arttı.
Başta pamuk olmak üzere
Birçok ürünün üretimi genişledi.
Tarımın büyümesi, onun etrafında
Şekillenen sanayi kollarını da besledi.
Çırçır ve tekstil işletmeleri, gıda sanayisi,
Yağ fabrikaları, kimya sektörü ve
Pek çok başka üretim faaliyeti
Bu hareketliliğin içinde gelişti.
Tarladan çıkan ürün fabrikaya girdi,
Fabrikadan çıkan ürün pazara ulaştı,
Yeni çalışma alanları ve işler ortaya çıktı.
Adana büyümeye başladı.
Adana’nın büyümesi beraberinde
Başka bir dönüşümü de getirdi.
Çukurova, yalnızca ürünün değil,
Emeğin de çekim merkezi haline geldi.
Türkiye’nin farklı bölgelerinden
İnsanlar iş bulmak için Adana’ya
ve çevresine gelmeye başladı.
Kimi pamuk tarlalarında çalıştı,
Kimi fabrikalarda, kimi inşaatlarda,
Kimi taşımacılıkta, kimi küçük atölyelerde.
Göç, şehrin yalnızca nüfusunu değil,
Çehresini ve kültürünü de değiştirdi.
Farklı coğrafyalardan gelen insanlar
Kendi hikayelerini de birlikte getirdiler.
Yeni mahalleler oluştu, dostluklar kuruldu,
Yeni çatışmalar ve yeni hayatlar başladı.
Şehir büyüdükçe Çukurova’nın sesi de değişti.
Ekonomik dönüşüm sosyal hayata,
Sosyal hayat ise kültüre ve sanata yansıdı.
Çukurova yalnızca bir tarım ve
Sanayi coğrafyası değildi artık,
Aynı zamanda güçlü bir edebiyat
ve sanat coğrafyasına dönüşüyordu.
Yaşar Kemal’in romanlarında
Çukurova’nın toprağı, köylüsü, ırgatı,
Üretimi ve değişen hayatı vardı.
Orhan Kemal, Adana’nın işçisini,
Fabrikasını, yoksulluğunu, göçünü
ve emekçi insanlarını anlattı.
Yılmaz Güney’in sinemasında da
Anadolu’nun, Çukurova’nın, yoksulluğun,
Emeğin ve toplumsal dönüşümün
Sert yüzleri görüldü.
Muzaffer İzgü çocukları yazdı,
Ali Özgentürk belgeledi
ve Abidin Dino tüm bunları resmetti.
Bu yüzden Seyhan Barajı,
Yalnızca bir mühendislik yapısı değil,
Aynı zamanda bir hafıza mekanıdır.
Bir barajın başarısı yalnızca
Tuttuğu suyun miktarıyla ölçülmez.
Bazen başarısı, var ettiği
Hayatların sayısında saklıdır.
Belki de Seyhan Barajı’nın asıl hikayesi budur.
Bir inşaat eserinin gerçek değeri
Yalnızca ne kadar beton kullandığıyla,
Ne kadar yüksek olduğu ya da
Kaç megavat elektrik ürettiğiyle ölçülmez.
Gerçek değer, insan hayatına
Ne değer kattığıyla ölçülür.
ve belki bugün hala Seyhan kıyısında
Suya bakarken bunu hatırlamak gerekir.
Bazı mühendislik eserleri yalnızca
Bir coğrafyayı değiştirmez,
Bir kentin, bir ülkenin insanlarının
Yaşama biçimlerini de değiştirir.
Seyhan Barajı da
Çukurova’nın suyunu tuttuğu kadar,
Bir dönemin umudunu, emeğini ve
Değişimini de içinde tutmaktadır.
Çünkü, suyun hafızası vardır.
Nadir Avşaroğlu
Gercekedebiyat.com
Yorumlar
Bu içeriğe henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.