Antalya Edebiyat Günleri sona erdi

12 Kasım 2026 Perşembe günü, Antalya Sanatçılar Derneği merkezinde Turgay Değirmenci'nin kolaylaştırıcılığında Nihat Behram, Nurduran Duman, Kaan Eminoğlu'nun katıldığı 'Şairler Buluşması” etkinliğiyle; 17.30'da da Antalya Çağdaş Eğitim ve Kültür Vakfı'nda İbrahim Dağhan'ın kolaylaştırıcılığında Hüseyin Akyüz, Barış Erdoğan, Engin Kükrer ve Kamile Yılmaz'ın katıldığı 'Öykücüler buluşması'yla başladı.

13 Kasım Cuma günü 10.30'da Ahmet Telli Parkı'nda Ahmet Telli şiirleri okundu ve şair anıldı.

Şair ve arkeolog İdris Özyol Kaleiçi'ni konuklara bir geziyle tanıttı ve anlattı.

Kaleiçi Hıdırlık Mevkii'nde saat 15.00'te Aktif Felsefe Topluluğu'ndan Lotus Tiyatro topluluğunun oynadığı 'Sokrates'le Beş Çayı' adlı oyun izlendi.

Seneca, Konfüçyüs, Sokrates ve Mevlana karakterlerinin katıldığı ve günümüz insanının hızla tüketen yaşam biçimi, aldığı alelacele kararlar, sosyal medya ve teknolojinin insan hayatındaki yeri, Platon’un Mağara Alegorisi üzerinden dijital çağda görüntülerin ve bilginin sorgulanmadan gerçek kabul edilmesi, insanın hayatta ne aradığını bilmesinin ve kendini sorgulamasının önemi soru yanıt biçiminde sürdü ve oyun ilgiyle izlendi.

Muratpaşa Belediyesi’nin bu yıl 11’incisini düzenlediği Edebiyat Günleri kapsamında Bilgece Kültürevi’nde yapılan “Vedat Sümbül’le Şiir ve Müzik Dinletisi” programına katılarak Attila İlhan’ın “Üçüncü Şahsın Şiiri”ni okudu. Gecede ayrıca şairler Neslihan Altun, Nurduran Duman, Kaan Eminoğlu, Oya Uysal da şiirler okudu.

Muratpaşa Belediye Başkanı Ümit Uysal burada yaptığı konuşmada, günümüz dünyasında yaşamın giderek hızlandığını, edebiyatın ise insana durup düşünme, hissetme ve hayatı anlamlandırma imkânı sunduğunu söyledi. Edebiyatın yavaşlık gerektirdiğini vurgulayan Uysal, yavaşlamadan herhangi bir şeyin tadına varmanın pek mümkün olmadığını dile getirdi. Günlük yaşamın yoğunluğu içinde kültür ve sanata gösterilen ilginin azaldığına dikkat çeken Uysal, bu alandaki ihtiyaç derinleştikçe gündelik hayatın ilgisinin ne yazık ki azaldığını belirtti. Edebiyat Günleri ile bu ilgisizliğe karşı durduklarını ifade eden Uysal, sözün sihrini, estetiğini ve içeriğini koruyarak yaşatmayı, insanları şiir ve edebiyatla buluşturmayı amaçladıklarını kaydetti. Başkan Uysal, etkinliğe katkı sunan şairlere ve katılımcılara teşekkür etti.

14 Kasım 2026 Cumartesi günü Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) paralelinde düzenlenen Değişen İklim ve Kent Ekseninde Edebiyatın Geleceği başlığıyla iki etkinlik yapıldı.

Ahmet İnam, Yusuf Yavuz, Tuncer Çetinkaya, Murat Batmankaya

Erdal İnönü Kent Parkı'ndaki toplantının ilkine Tuncer Çetinkaya'nın kolaylaştırılıcığında Murat Batmankaya, Ahmet İnam ve Yusuf Yavuz katıldı.

Yusuf Yavuz konuşmasında “Akdeniz çanağındaki Antalya'nın doğu ve batısında iki kutsal çayla” sınırlarının çizildiğini Düden Çayı'nın nehir tanrısının çayı olduğunu vurgulayarak Antalya'nın Tanrı Apollo ve Artemis'i doğuran Anadolu'nun ana tanrıçası Leto'nun antik kenti olduğuna dikkat çekti. O dönemde Anadolunun krallarının çobanlar olduğunu söyleyen Yavuz, eski çağlardan o zamanlardan bugüne akışın devam ettiğini bunun insanların inanış ve yaşam biçimlerinde sürdüğünü örnekleyerek anlattı.

Prof. Dr. Ahmet İnam ise bir muammanın peşinde olmanın iyi bir şey olduğunu, bunun bir imkan doğurduğunu, sanat eserini ortaya çıkardığını söyledi. Bunun nedenininse muamma içindeki insanın nereye gidiyoruz neler oluyor kaygısı olduğunu vurguladı. İnam, 'Eski antik kültürlere bağlı' olduğumuzu, kelam/söz anlamındaki söz'ün eski ismiyle ilişkisini unuttuğumuzu anımsattı. İnam, sorunun “Yapay zeka nedir değil biz nasıl yapay zekalaştık”ta olduğunu söyledi. “Çok fazla ayrdınlık karanlık getirir” diyen İnam, kadim kültürlerin bize ne dediğini anlamak ve onlarla bağ kurmak gerektiğini vurguladı. İnam yeni düşüncelere ve sarsıntılara bizi ancak edebiyatın çağırabileceğini öne sürdü. İnam, “Edebiyat bizi yıldıztozlarındaki enerjiyle çağırmalıdır. Yaşam yaşamalı. Buradan attığımız tohum evrende yaşar arkadaşlar” diyerek sözünü bitirdi.

Murat Batmankaya ise bugün edebiyatın “felaketleri, olağandışı doğa olayları anlatmakta zorluk çektiği”ni söyledi. Batmankaya, “Bugün bir kent bir kaç saatte sular altında kalabiliyor” dedi.

Kolaylaştırıcısının Tecelli Sırma'nın olduğu ikinci oturumaysa Prof. Dr. Cihan Camcı, Barış Erdoğan ve Hüseyin Çağlar İnce katıldı.

Hüseyin Çağlar İnce, Cihan Camcı, Barış İnce

Barış İnce, “İnsanın ilk doğum yerinin bilinçle baktığı ilk şey” olduğuna dikkat çekerek kitapla tanışmasının onu nasıl doğurduğunu anlattı. Barış İnce bugün Anamur'un bir naylon ve plastik cehennemi olduğunu söyleyerek çevreye karşı nankörlüğümüze dikkat çekti. Molier'in oyunlarında halkı aldatan din adamlarının maalesef bugün o oyundan yıllar sonra da aynı biçimde sürdüğünü belirterek “İnsanlık hiç bir ilerleme sağlayamamıştır” dedi. Barış İnce edebiyatımızın İstanbul dışına maalesef hala çıkamadığını söyledi.

Hüseyin Çağlar İnce'yse konuşmasında bugün kırlangıçları beton kentlerimiz yüzünden göremediğimizi, doğal olarak edebiyatımızda da kırlangıçları anlatan kimseyi göremediğimizi söyledi.

Öğleden sonra saat 15'te Modern Zamanlar Şiir Topluluğu Kamile Yılmaz'ın kolaylaştırıcılığında Füsun Demiray, Ayşe Kural ve Oya Uysal'ın okuduğu şiirlerle Ahmet Telli'yi andı.

16.30'da yapılan “Değişen Ülke Fonunda 'Aydın' Sorunu” başlıklı panel yoğun ilgiyle dinlendi. Ali Şimşek'in kolaylaştırıcılığındaki etkinlikte Nihat Behram, Kaan Eminoğlu ve Taylan Kara konuştu.

Ek Dergi sahibi kurucusu ve yayın yönetmeni eleştirmen Ali Şimşek, açılış konuşmasında Türkiye'de yayıncılığın maalesef AB fonlarıyla yayıncılık yaptığını söyledi.

Kaan Eminoğlu, Taylan Kara, Nihat Behram, Ali Şimşek

Şair ve yazar Kaan Eminoğlu'ysa başlıkta sorun olduğunu, bir 'aydın' sorunu değil sahte aydın sorunu olduğuna dikkat çekti. Bunun 'sahte rakı'dan farkı olmadığını iddia eden Eminoğlu aynen sahte rakı gibi sahte aydının da ya kör ettiğini ya da öldürdüğünü söyledi. Atatürk doğuya halka gidene kadar aydın dediklerimizin aklına bunun gelmediğini buna alışık olmadıklarını vurguladı.

Eleştirmen ve yazar Prof. Dr. Taylan Kara konuşmasında Sartre'nin bugün yaşasa sıradan dikkate alınmayan biri olacağını çünkü aç kalacağını savladı. Kara toplumların aydınsızlığı kadar aydının da toplumsuzluğunun söz konusu olduğunu vurguladı. Kara, “Yanlış yaptıklarında hesap vermeyen, özür dilemeyen” aydınların bu hesap vermezliklerinin onların ciddiye alınmamalarının önemli nedeni olduğuna dikkat çekti. Prof. Dr. Taylan Kara, “Aydın karnıyla dolaşmaz bilgisiyle dolaşır. Halk gibi olmak başkadır halktan yana olmak başkadır. 21. yüzyıl çokbilmişlik çağıdır. Biraz bilgili olmak tehlikelidir. 'Biraz' gerçeğin en büyük düşmanıdır. Batılı aydın çok rahat atar tutar. Çünkü tekmeledikleri kolonların yıkılmayacaklarını peşinen bilirler. Ama aynı şeyi taklit eden doğulu aydının tekmelediği kolonla bina başına yıkılır.” dedi.

Etkinliğin “Onur Konuğu” şair ve yazar Nihat Behram ise konuşmasında sert sözcükler kullandı. “Bugün aydın diye Türk halkının önüne çıkarılanların çoğu haindir” diyen Nihat Behram, Elif Şafak örneğinden yola çıktı. 37 dile çevrilmesiyle övünülen Şafak'ın parlatanların Fethullah Gülen'le röportaj yapmış Fetöcü kocası Eyüp Can olduğunu, Eyüp Can'ın ABD'de Ortadoğu politikaları konusunda eğitilmiş biri olduğunu anımsattı. “Türbanlı bir yazarla Şafak'la gerçekleştirdikleri operasyonu yapamazlandı, beyaz türk görünümünde böyle bir tipe ihtiyaçları vardı” diyen Behram, “Evrenselliğin ölçütü çok dile çevrilmek midir?” diye sordu. Behram, “Bu hain aydınların problemi emperyalizmle AB'yle filan değil Cumhuriyetledir. Bunların akademiasında II. Yeni'den başka şiir yoktur” diyerek bunlarla mücadelenin de idare etmekle değil “Açık mücadele ve kazıma” yöntemiyle olması gerektiğini vurguladı.

11. Antalya Edebiyat Günleri'nin son günü de oldukça hareketli ve verimli geçti. Erdal İnönü Kent Parkı'ndaki “Sinema ve Edebiyat” başlıklı toplantıya Prof. Dr. Akın Yıldız'ın kolaylaştırıcılığında Prof. Dr. Mustafa Fadıl Sözen, Fehmi Yaşar, Prof. Dr. Levent Yaylagül katıldı.

Mustafa Fadıl Sözen, Fehmi Yaşar, Akın Yıldız, Levent Yaylagül

Senarist ve oyuncu Fehmi Yaşar, büyük dedelerinin 93 harbinde öldüğünü ama babalarının genç yaşta otosan işçisi olarak İstanbul Ümraniye'ye taşınmayı başardığını anlattı. “Annem radyo tiyatrosunu severdi. Benim tiyatroya oyunculuğa merakım da oradan gelir. Ümraniyede tarihi bir binayı sinema yapmışlardı. Annemle hep giderdik. O dönemde iki kızkardeşimle akşama dek sokaklarda oynardık zor içeri alırlardı ama kimse korkmazdı burnumuz bile kanamazdı. Ülkemiz bugün nereden nereye geldi. Çocuk tiyatrosunda oynamaya başladım. Muhsin Ertuğrul resmi Renailt arabasıyla gelir 83 yaşında olmasına karşın merdivenleri koşarak çıkardı. Tiyatroda gençlere yer verirdi. Ben işçi tiyatrosu kurdum.

O dönemin kuşağı önce zihni bir açıklığa neden olmuş sonra entelektüel hayatı ele geçirmiştir ve Türkiye'yi bugünlere kadar taşımıştır. Sinemayla merakımsa Sinematek'teki filmler ve Yeşilçam filmleriyle olmuştur. Yılmaz Güney tiyatroyu bırak sinemaya gel dedi ona uydum. Ama çok pişmanım. Tiyatroyu bırakmamalıydım. O dönemde TİP hareketi gibi muhteşem bir hareketi dikkate almadık. Olaylar ciddi merkezler tarafından yönetiliyordu. İngiltere ve ABD işin içindeydi. Bunlar o kadar güzel Türkiyeyi o kadar kötü bugünlere getirdi ki... Ben başladığımda yılda 400 film yapılıyordu. 12 Eylülden sonra bu azaldı. Televizyon ortaya çıktı. İşçi ve memurların geliri azaldı. Şan Reks gibi 1500 kişilik sinamalar tıka basa dolarken sonraları yıkılmak zorunda kaldı.”

Antalya Belek Üniversitesi rektörü ve Sanat ve Tasarım Fakültesi dekanı Prof. Dr. Mustafa Fadıl Süzen ise konuşmasında edebiyatın hep sinemanın önünde gittiğini filmlerin romanların başarısına ulaşamadığını savlayarak “Romandan filmler ne kadar başarılı olur” diye sorarak “Büyük oranda başarısızlık söz konusudur” diye yanıtladı.

Prof. Süzen oldukça ilginç görüşler ileri sürdüğü konuşmasında özetle şunları söyledi: “Niye sinema romanlara ihtiyaç duyuyor. Çünkü hazır bir konu film çekmeye hazır bir temel bir zemin var. Bunu da tepe tepe kullandılar. Romanda derin betimlemeler, soyut kavramsal diyaloglar var. Sinemada asla ve asla romandaki estetik düzeyi bulamayız. Örneğin İnce Memed asla sinemaya çevrilemez. Dramaturji nedeniyle romandaki bazı yan öyküleri, kişileri budamak zorundayız. Örneğin Savaş ve Barış defalarca filme çekildi. Birinde her cümlesine uyularak tam filmi çekildi ama 7 saat sürdü. Bu kez 7 saat kimse film seyredemedi başarısız oldu, film çöktü. Ancak istisna örnekler var. Romanı aşarak başarılı olmuş Baba filmi buna örnektir. Romandan daha özgün oldu.”

Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi, Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Levent Yaylagül ise oldukça ilgi çeken bir konuşma yaptı.

Yaylagül'ün konuşmasından not alabildiğimiz yerler şöyle:

“Konu okyanus gibi. Edebiyatı mı konuşalım sinemayı mı konuşalım. Ömer Lütfi Akad Beyaz Mendil filmi için Yaşar Kemal'in bir cümlesinden çektim, demişti. Eskisi gibi büyük anlatılar yok. O halde sınırlarımız ne olacak. Sınır yok burada. Bir çözümlemeye tarih, bilim,felsefe, sosyoloji... her şey giriyor. Veberyan gelenek kültür alanından yola çıkarak toplumdaki olayları anlamaya çalışır. Örneğin protestanlığın ruhu kapitalizmi doğurmuştur iddiasındadır ama peki protestanlok yüz yıllar önce de vardı niye kapitalizm doğmadı. Marksistler de her şeyi ekonominin yasalarıyla açıklamaya çalışır. Yalnız iktisatla olayları anlamaya çalışanlar da çuvallamıştır. Bir edebiyatın bir sinemanın ortaya çıkışı tarihsel toplumsal bir olgudur. Sinema ve edebiyat gelişen kapitalizmin iki ürünüdür. Bizde romanda kırılmanın yılları 1980'dir. Bu yıllar çeviri yıllarıdır. Küresel metinler akademiyaya egemen olmuştur. Oysa Türkiye'nin temel sonrunlarını çeviri metinleriyle anlamak zordur. Faroz Ahmet'ten Türk toplumunu anlamaya çalıştılar bu ülkede... Edebiyat hep sinemadan önce gelmiştir. Bizim toplumumuzun zihniyet meselesi vardır. Muhsin Ertuğrul Rusyadayken Potemkin Zırhlısı çekilmiştir ama o sinemayı es geçip tiyatroya önem vermiştir, tiyatro önemlidir demiştir. Bizde sinema hep eğlence aracı olarak görülmüştür. Bizim toplumun lakayt olma gibi bir özelliği vardır. Yeşilçam açıkça Türk sinemasını aşağılamaktır. Herkes Metin Erksan gibi işini ciddi yapmamıştır. Bugün Türkiye sineması, Türkçe edebiyat gibi sözleri söyleyenler var. Bunlar kesinlikle kültürel ajanlardır. Bunları bilinçli yapmaktadırlar. Batı karşısında kompleks var. Metin Bey İtalya'da Altın Ayı alıyor ama bunlar Fransa'dan adam getirerek Sinematek'i kuruyorlar. Türkler sinema yapamaz yalnızca Fransız İutalyan yeni gerçekçiler film yapar anlayışındalar. Bu ülkede herkes kendi görüşünde, diğer görüşlere kapalı. Böylece gelişme olmuyor maalesef. Edebiyatçılar on yıllarca Batılılaşma sorunu üzerine kafa yordu. Ahmet Mithat her şyi biliyorum ama yarım yamalak biliyorum dermiş... Artık insanlar tarihsel toplumsal sosyolojik sorunlara ilgi göstermiyorlar... Eskiden yabancılar bu ülkede film yapmak için Türk şirkete ortak olma zorunluluğu vardı. Özal bunu kaldırdı ABD'lilere serbest çalışma olanağı verdi... Metin Erksan edebiyat eserinin aynısını değil eserden aldığı fikri filme çekiyor... Sinema hep edebiyatın peşinden gidiyor Türkiye'de. Çalıkuşu halka gitmektir. Ziya Gökalp halka gitmek llazım dedi. Hep öğretmen olarak... Bizim insanlarımız sanıyor ki Fransiz İtalyan halkı hep Yeni Dalga filmlerini izliyor. Oysa öyle değil. İnsanlar tepeden bakan akıl veren filmleri sevmiyor izlemiyor. Hayatın akışı içinde kendisinin hayatından filmleri seviyor izliyor... Bizim halkımızın muhafazakarlığı dinden değildir. Kaybettikleri değerleri arıyorlar Hababam Sınıfı iyi filmdir. Ankara Çankaya'da Türk filmi gösteren sinema yokken ilkin Hababam Sınıfı'nı oynatmak zorunda kalmışlardı.... Neoliberalizmi biz hep özelleştirme vs. ekonomik alan olarak görürüz. Oysa kültürel alana müdahaleleri en az o kadardır. Onların baskısıyla eleştirel yayınevleri kayboldu. Bugün toplumla bağ kuran edebi metin gören okuyan var mı?Bugün ne Türk sinemasının ne Türk edebiyatının Türk toplumuyla ilgisi kalmadı. Yapay zeka ürünlerine değil gerçek dünya ürünlerine ilgi göstermeliyiz... Dünya dijital çağda hızı yakaladı ama şimdi gördük ki güzel bir şey değilmiş. Yavaşlığa ihtiyaç varmış...”

Nihat Behram, Ümit Uysal

11.Antalya Edebiyat Günleri'nde 15 Kasım Pazar günü Ödül Masası başlıklı etkinlikte Onur Konuğu Nihat Behram, İlk Öykü Kitabı Ödülüna alan yazar Suat Duman, 2025'te yayımlanmış en iyi öykü kitabı ödülünü alan Hüseyin Akyüz, ödül seçici kurulu üyesi Ahmet Yıldız Tuncer Çetinkaya'nın kolaylaştırıcılığında bir araya geldi. Toplantıda birincilerin nasıl seçildiğinin hikayesi ve yazarların yapıtları hakkındaki düşünceleri ve ödülü kazandıklarındaki duyguları dile getirildi. Tuncer Çetinkaya Ahmet Yıldız ve seçici kurulun diğer üyelerinin kısa zamanda ama büyük bir titizlikle, özenle ve başarıyla en iyi kitapları seçtikleri için memnun olduklarını söyledi. Ahmet Yıldız da Türkiye'de önemli yazar ve şairlerimizin adına konmasına rağmen ödüllerin seçici kurullarının maalesef hakkaniyet ilkesinden uzakta olduklarını vurgulayarak bu durumu kavradıktan sonra en büyük dileğinin bir ödül seçici kurulunda olmak ve adaletli seçimi dosta düşmana göstermek olduğunu söyledi. 

Ahmet Yıldız Nihat Behram'ın, 68 yıllarını yaşamış dünya kaynarken Türkiye'de şiirin ve edebiyatın bir takım ev eşyalarıyla, ruhunu yitirmiş ruhi beylerle filan uğraşmasına bir isyan olarak kültür aşamasından geçmeyen bir kişinin politik aşamada bir varlık olamayacağı bilinciyle Nihat Behramların Halkın Dostları dergisini çıkardıklarını, hayatı boyunca sanata vaktimiz yok diyenlere karşı olduğunu söyledi. Bugün yine dünya aynı dünya Halkın Dostları'nın Militan dergisinin refleksine ihtiyaç olduğunu söyledi.

14.30'da Türkan Şoray Kültür Merkezi'nde Naz İrem Sevinç'in 'Şiirin Dijital Sergisi başlıklı sergisi Ümit Uysal tarafından açıldı ve ilgiyle izlendi.

Türkan Şoray Kültür Merkezi'ndeki Ödül Töreni ve Ahmet Ümit Söyleşisi'nde ödüller ve plaketler verildi, Ahmet Ümit konuştu ve kitaplarını imzaladı.

Gercekedebiyat.com