22 Kasım 2026
Son Dakika

Münzevi / Nami Mun

Güney Kore kökenli ABD'li yazar Nami Mun'un bu ilginç ve güzel öyküsü The Yale Review'den alınmıştır.

Münzevi / Nami Mun

On yıllar sonra o, Güney Dağı’nın Münzevisi, küçük bir sahil köyünün koruyucusu, insanların kederlerini dökebilecekleri, her şeyi bilen, aydınlanmış bir dağ ruhu olarak anılacaktı. Ancak bu kış gecesinde henüz bir kurtarıcı değildi; kafur ağacının ardına saklanmış, bebeğini işaretlemeye hazırlanan, çaresiz on beş yaşında bir kız çocuğuydu.

Adı Sangha’ydı, ama herkes ona böyle seslenmiyordu. Örneğin, kaçtığı insanlar yalnızca Japonca adını kullanıyorlardı; duyduğu her an, en yakınındaki bıçağa sarılma isteği uyandıran üç hecelik bir isim. Bu zorunlu ismin tek bir işe yaradığını aklından çıkarmamalıydı: Kim olduğunu ve bu geceden sonra kim olacağını ayırt etmesini sağlayacaktı.

Daha önce de kaçmaya çalışmıştı. Her yakalandığında öfkeleri daha da büyüyor, cezalandırma arzuları da aynı oranda artıyordu. Bileğine baktı. Kolunun yeninden bir yara izi görünüyordu: 逃. Yani, “kaçak”.

Onu zapt etmek için üç erkek ve bir kadın gerekmişti; bir grup erkek ise sıraya girmiş, bedenini istila etmeyi bekliyordu. Başlarda çığlık attı, tekmeledi, yumruk savurdu; ancak dördüncü ya da beşinci adamdan sonra Sangha’nın bedeni, adeta teslim olup orada öylece kalmayı seçti. Tıpkı toprak gibi. “Kirli toprak,” diye mırıldandı kendi kendine. “Bazıları fahişe olmak için doğar,” diye fısıldadı adamlardan biri kulağına. “Madem öyle, bari iyi bir fahişe ol.” Yüzünün birkaç santim uzağında, yan yatmış sandaletine odaklandı ve saymaya başladı. Kelimeler insanı uyandırır, sayılar ise transa sokardı; derken çocukluğunda arkadaşlarıyla oynadığı sayma oyununu hatırladı: ppang-il, ppang-ee, ppang-sam, ppang-sah… “Ppang-gu”ya geldiğinde —ki bu kelime aynı zamanda “osuruk” anlamına geliyordu— o eski kahkahaları anımsayıp gülümsedi. “Vay canına, demek hoşuna gidiyor!” dedi birisi. Adam homurdandığında, kadın gözlerini sımsıkı kapattı; zihni tavana doğru yükseldi, çatlaklardan sızdı ve teneke çatıdan geçip gitti; derken her şey ve herkes, suyun içinde birbirine çarpan madeni paraların çıkardığı seslere dönüştü.

İşleri bittiğinde, onu damgaladılar. Belinden aşağısı çıplak bir halde, o rutubetli barakada bıraktılar. Ancak o zaman gerçekten çığlık atabildi. On dört yaşındaydı.

Ama bu gece bu gece devasa bir kafur ağacının altında oturuyordu ve bebeğinin nefes alışından başka hiçbir ses duymuyordu. Gece sisinin içinde mentol kokusu vardı; boğazını yakıyordu. Sangha, sırtında oğluyla saatlerce yürümüştü; şimdi ayakları buz kesmişti. Solunda, dondurucu soğuk yüzünden yavaşlamış bir nehir kıvrılarak akıyordu. Sağında, ana yolun ötesinde ise tapınak vardı; tapınağın uzun ahşap kapıları karla örtülmüştü. Kucağındaki kıpır kıpır oğluna, küçük "ojingau"suna baktı. Birkaç dakika sonra hayatı bir kez daha bölünecekti; yeni bir "öncesi" ve yeni bir "sonrası" oluşacaktı. Peki, asıl "öncesi" neydi? Bir zamanlar anne ve babası vardı. Bir zamanlar filizler yetiştirirlerdi. Bir zamanlar o, hayattaki tek amacı babasını gülümsetmek olan, saf bir kız çocuğuydu.

Bileğine baktı. Sonra oğluna baktı. Çocuğun yüzü çamur içindeydi, kirpiklerinin ucunda minik buz parçacıkları birikmişti. Hayattaki dönüm noktalarını belirlemek sadece trajedilere mi düşerdi? Oğlunun alnını öptü, akan burnunu sildi; başparmağını ıslatıp onun yanaklarını temizledi. İşte bu, kesinlikle o "öncesi"ydi; hayatın parçalarının tertemiz göründüğü, bebeğinin kollarında mışıl mışıl uyuduğu, dolunayın devasa, beyaz bir efsane gibi gökyüzünde asılı kaldığı o an. Toz kar, beyazdan ziyade mavi görünüyordu; her yeri —ağaç dallarını, yolun her bir parçasını, tapınak kapılarının üzerindeki kiremitleri— öyle bir örtmüştü ki, sanki bu topraklar daha önce hiç, ama hiç kanlı infazlara tanıklık etmemiş gibiydi. Kapıda ahşap bir tabela asılıydı. Üzerinde, aşağıya, küçük bir kapağı işaret eden bir okla birlikte "Bebeği buradan bırakın" yazıyordu. Parçalanmış tahtalardan ve iki paslı menteşeden oluşan o kapak; işte "sonrası" buydu.

Oğlu mırıldanarak uyandı; tıpkı bir ojingau (küçük bir canlı/yaratık) gibi kıpır kıpır hareket ederek, kadının kemikli göğsüne yaslanıp ısınmaya çalıştı. Annesinin boynundaki pembe atkıyı çekiştirdi. Kadın, "Hanju-ya, hadi uyu," diyerek çocuğun şapkasını kulaklarını örtecek şekilde aşağı çekti. Çantasından, semt pazarından aşırdığı kömür parçalarını, eski hayatından elinde kalan tek hatıra olan babasının isim mührünü ve son parası olan o madeni parayı çıkardı; parayı çocuğun şapkasının kıvrımına yerleştirdi. "Bu keşişler de herkes gibi satın alınabilir," dedi. Çocuk, sanki onu onaylıyormuşçasına cılız bir ses çıkardı; bu ses, kilometrelerce alan içindeki tek sesti. Sangha etrafına bakındı. Ne cırcır böceği sesi vardı ne de kuş cıvıltısı. Ancak uzaktan, giderek şiddetlenen ve sonunda kükreyen bir İmparatorluk Ordusu kamyonunun sesi duyuldu. Kadın hemen eğildi. Bebek aniden bağırınca, kadın eliyle onun ağzını kapattı ve kamyon geçip gidene dek kıpırdamadan bekledi. Motor sesi sisin içinde kaybolduğunda, oğlunu serbest bıraktı. Çocuk ağlamaya başladı. Kadın ona defalarca "Özür dilerim," dedi, ama çocuk susmadı. Belki de onu nelerin beklediğini hissediyordu. Ya da belki sadece açtı; annesinin göğsüne yakınlığı, ona bir umut kokusu gibi gelmişti.

Bebeği taşıdığı sargıdan çıkardı, onu sargının içine daha sıkı bir koza gibi yerleştirdi ve ardından pembe atkıya sardı.

Bebeğin kaç yaşında?

Sangha atkıyı düzeltti ve dün geceki kadını düşündü; neden karanlık ara sokaktan geçip onunla konuşmaya gelmişti ki? Üstelik ayağında topuklu ayakkabılarla.

“Bebeğin kaç yaşında?” diye sormuştu, henüz ara sokağın yarısı kadar uzaktayken.

Siyah çoraplar. Siyah palto. Topuz yapılmış simsiyah saçlar. Tek renkli detay, boynunda çiçek açmış gibi duran pembe atkıydı.

“Kaç yaşında?” diye tekrar sordu kadın, sırtında uyuyan Hanju’yu işaret ederek.

“Sana ne?”

“Erkek mi, kız mı?”

“Erkek.”

“Yazık olmuş.” Kadın bir sigara yaktı, uzun bir an Sangha’nın bileğine baktıktan sonra gözlerini çöp konteynerinin etrafına saçılmış boş yoğunlaştırılmış süt kutularına çevirdi. “Gençlerin böylesine elverişsiz koşullarda uyuyabilmesi hayret verici. İhtiyaçlarının ne denli baskın olduğunun ve evrene duydukları güvenin bir kanıtı adeta.”

Sangha anlamış gibi yaptı sadece.

“Peki ya sen kaç yaşındasın?” diye sordu kadın.

Sangha yalan söyledi ve yirmi yaşında olduğunu belirtti.

Kadın gülümsemesini gizledi. “Al bakalım,” dedi; deri eldivenlerini çıkarıp paltosunun cebinden bozuk para cüzdanını aldı. “İnsan mezardan çocuğuna bakamaz ya.” Sangha’nın avucuna bir bozuk para bıraktı. Para sürpriz olmuştu ama kadının cildindeki o yumuşaklık, Sangha’nın içinde bir şeyleri uyandırdı; arzu ile tiksinti arasında gidip gelen bir his. Sangha geri çekildi, ancak kadın bu kez boynundaki atkıyı çıkarıp onun elinin üzerine bıraktı. “Senin için; kendini güzel hissetmek istediğinde kullanırsın.”

Sangha daha önce hiç ipeğe dokunmamıştı. Sanki rüzgârdan yapılmış bir kumaş gibiydi. Teşekkür etmek için başını kaldırdığında, kadının çoktan ara sokakta uzaklaştığını ve kendisini bekleyen bir arabaya doğru yürüdüğünü gördü. Bu sabah kadının kremsi parfümünün kokusunu ve hafif bir sigara dumanı esintisini hâlâ alabiliyordu; ancak bir gün süren yolculuğun ardından atkı artık sadece kendi soğuk ve keskin terinin kokusunu taşıyordu. Hanju yeniden uykuya dalmıştı. Sık sık uyuyordu çünkü açlık, insanın üzerine örtebileceği en yumuşak battaniyeydi. Onu kendine iyice çekti. Uyurken çıkardığı iç çekişlerini bir daha ne zaman duyacağını ya da o yapış yapış sıcaklığını yüzünde ne zaman hissedeceğini kim bilebilirdi ki? Burnunu çocuğun dudaklarına yaklaştırdı, derin bir nefes aldı ve sadece onun kokusunu duymaya çalıştı. Sonra saymaya başladı—il… ee… sam… sah—ona kadar geldiğinde, bebeği artık karların üzerinde yatıyordu. “Hanju-ya, şimdi düşünme zamanı değil,” dedi ona. “Şimdi değişim zamanı. Çok çalışmak ve kararlı olmak, ancak halihazırda paranız varsa ya da Japon’sanız işe yarar. Ama yoksulsanız, iyi biri olmaya çalışmanın hiçbir anlamı yoktur.” Sangha ayakkabılarını tekmeleyerek çıkardı, çoraplarını sıyırdı. Ayak parmakları hissizleşmişti ama bunu düşünecek hali yoktu. Çoraplarını yumak haline getirip oğlunun başının altına yastık yaptı. Zemin yumuşak değildi ama henüz donmamıştı da. Birkaç çubuk ve yassı bir taş yardımıyla, kömür parçalarını istifleyebileceği kadar, yani bir yumruk büyüklüğünde bir çukur kazmaya başladı. “Risk almalısın,” diye devam etti kendi kendine. “Bir annenin hayal bile edemeyeceği şeyleri yapmalısın, anladın mı?” Kazmaya devam ederken zihni de konuşmayı sürdürüyordu. Bu çocuk... bu çocuk senin, diyordu zihni. Hayatında sana ait olan tek şey bu. Onu kaybetmeyeceksin. Onu yeniden bulacaksın. Kendi etinden geleni geri al ve onunla yeniden bir arada ol. Kibritleri kaptı ve sadece hareketlerine odaklanması gerektiğini söyledi kendine. Kibriti çak. Kömürleri tutuştur. Üzerini kapat ve üfle; kapat ve üfle. Düşünme. Eğilip bükülme. Eğer onlar nefretlerini onun üzerinde işaretleyebiliyorlarsa, bir anne neden kendi sevgisini kendi oğlunun üzerinde işaretleyemesin ki? Tek ihtiyacı olan, onları sonsuza dek birbirine bağlayacak bir şeydi. Hanju’ya, “İşte bu, o şey,” dedi. “Bu bir söz. Bununla seni bulacağım, benim küçük mürekkep balığım. İnsanlar sığdır; gerçi bunu zaten biliyorsun. Kimse, senin gibi güzel bir çocuk olsa bile, üzerinde yara izi olan bir çocuğu evlat edinmek istemeyecektir.” Közler sönükleşirken, üzerine babasının isim mührünü yerleştirdi; pirinç ucu aşağı bakacak şekilde. Bu sembol, babasının soyunu ve mesleğini temsil ediyordu. Japonlar çok şey almıştı. “Artık daha fazlasını alamazlar,” diye düşündü, pirinç parça kararırken. Saymaya başladı; tam ona geldiğinde mührü eline aldı ve kendi bileğine, tam da onların onu damgaladığı yere bastırdı.

Kolundan bir acı saplandı; boynuna, kulağına ve dişlerine kadar yayıldı. Çığlık atmak istedi ama çenelerini sımsıkı kenetleyip tısladı. Daha da bastırarak yeniden saymaya başladı; ancak bu kez, sanki bir yanı diğer yanının zihnini bulandırmasından korkuyormuş gibi, yedi sayısında damgayı kaldırdı ve oğlunun uyuyan yüzüne sıkıca bastırdı.

On yıl geçti.

Bir on yıl daha.

O geceden sonra işgalin ardından Kuzeyliler tarafından vurulmamak için tozlu yollarda kilometrelerce yürümek zorunda kaldığı o 6-2-5 savaşından sonra; yıllarca boş kaselerle ve su kuyruklarında bekledikten sonra; derme çatma tahta sandıklardan kurulu bir gecekondu mahallesinde yaşadıktan sonra; dokuz kişilik bir ailenin yaşadığı o tahta barakanın alevler içinde yanıp duman olup gidişine bizzat şahit olduktan sonra... Tüm bunlardan sağ çıkmayı başaran Sangha, artık kendini bir insandan ziyade, kurumuş küçük bir ağaç gibi hissediyordu.

Yine de devam etti. Hayat onu öldürmeye kararlı görünüyordu; bu yüzden kendi canına kıymak hiçbir zaman bir seçenek olmadı.

İş buldu; bir pazar tezgahında balık temizleyip yıkadı, bir ayakkabı fabrikasında gomusin (geleneksel kauçuk ayakkabılar) üzerine bantlar yapıştırdı ve nihayetinde, mutlu olabileceğini düşündüğü Seul’deki bir ailenin yanında hizmetçi olarak çalışmaya başladı. Mutlu olamasa bile, en azından bir düzen kurabilirdi. Yıllar boyunca günleri; aileye yemek pişirmekle, arka bahçede dwenjang (fermente soya fasulyesi ezmesi) hazırlamakla, bahçeyi ekmekle, evin beyinin en sevdiği chonggak kimchi’yi (turp kimchi’si) toprak çömleklere kurmakla, dış tuvaleti ve gece lazımlıklarını temizlemekle ve ailenin üç çocuğunu büyütmekle geçti. Henüz otuz beş yaşında olmasına rağmen, çocukların hepsi ona "büyükanne" diye sesleniyordu.

Derken bir gün, avluyu süpürürken bir ses duydu. Toprağın derinliklerinden gelen bir ses. Elindeki süpürge yere düştü. Yanılmış olamazdı; onu hemen tanıdı. "Buradayım, ojingau, buradayım!" Dizlerinin üzerine çöküp toprağı kazmaya başladı ama ne kadar uğraşsa da yeterince hızlı kazamıyordu. Çocuğun çığlıkları giderek daha çaresiz bir hal aldı. Onu sakinleştirmenin bir yolu yoktu; ne şimdi, ne de yirmi yıl önce, o kâfur ağacının altında... O vakitler, minik bebek kolları havada savruluyor, acısının kaynağını uzaklaştırmaya çalışıyordu. Gözleri yaşararak çığlık atıyor, öfkeden yanakları kıpkırmızı kesiliyordu; yalnızca kadının ona damga vurduğu o yer hariç. Artık deri değil; aile isminin biçimini almış, dağlanmış, pembe bir et parçası. Kadın gömleğini sıyırıp onu çıplak göğüslerine bastırdı ama çocuk reddetti onu, değil mi? Daha da yüksek sesle çığlık attı; ağzı o kadar öfkeliydi ki, sütü bile kabul etmedi. Bunun üzerine kadın, çocuğu tek eliyle sıkıca kavrayıp diğer eliyle meme ucunu sıktı; damlalar, çocuğun çığlık atan ağzına döküldü.

Ertesi gün çığlıklar yeniden duyuldu. Bir hafta içinde, evin her yerine yayılmıştı bu sesler. Kadının biber ektiği topraktan, hanımefendinin yatak odasındaki ahşap zeminlerden, bazen kadının yorgun düştüğünde eline aldığı çay fincanının dibinden; ama en çok da Sangha’nın her gece başını koyduğu yastıktan geliyordu. “Hanju-ya,” diye mırıldanıyordu Sangha uykusunda; yastığının içindeki boncuklar ise hemen karşılık veriyordu: “Senden daha aşağılık bir yaratık yoktur.”

Oğlunun neden bunca zaman sonra şimdi kendisine eziyet ettiğini düşündü. Sonra da, neden başından beri kendisine eziyet etmediğini sorguladı. Kurduğu tüm hayallerde oğlu savaştan sağ çıkmıştı; açlıktan, patlayıcılardan ya da enfeksiyondan ölenlerin arasında değildi. Bir keresinde gazetede, kar altında kalmış bir cesedin fotoğrafını görmüştü; beyaz örtünün içinden yalnızca kelepçeli bilekleri dışarı uzanıyordu. Karın içinde, son nefeslerini veren bir ağzın ısısıyla erimiş bir delik vardı. "Bu benim oğlum olamaz," dedi kendi kendine. "Oğlum ölmüş olamaz, çünkü o yaşıyor." Haftalar geçti. Çocuğu durmaksızın ağlıyordu. Su çekerken onu yeniden duydu; bu kez su kovasının dibinde, bulanık, şişmiş ve morarmış bir görüntü belirdi. Çocuğun ağlayışları onu evin dışına kadar takip etti. Pazarda, başı kesilmiş bir tavuktu o; etrafında çılgınca dönüp sonra yan devrilen, başsız bir beden. Hamamda ise gider borusuydu. Borunun içindeki bebeğe, "Şimdi öldün mü?" diye sordu. "Bana bu yüzden mi geliyorsun?" Yiyemiyor, uyuyamıyor; uyanık kaldığı her an çocuğunu görüyordu. Bazen o pembe atkıya sarılı, bazen de mavi karların üzerinde yatarken ağlıyordu. Sürekli ağlıyordu. Bir gün, yan taraftaki genç hizmetçi tuhaf bir ses duyup geldiğinde, Sangha’yı aradaki taş duvara tırnaklarını geçirmiş halde buldu; birkaç tırnağı kopmuş, sallanıyordu. "Kanıyorsunuz!" dedi kız, önlüğünün ucuyla kanı silerken. "Teyze, bunu yapmayı bırakmalısınız, yoksa kesinlikle işten kovulursunuz." Bir gece, uyku bir türlü gelmeyince, Sangha iç çamaşırı ve geceliğiyle avlunun ortasına çıktı ve yüzünü gökyüzüne çevirdi. İşten kovulmak umurunda bile değildi. Onun tek önemsediği, ayın gökyüzünde oluşu ve yıldızların, sanki itaatkâr bir hizmetçi her birini parlatıp temizlemiş gibi görünmesiydi. Kendi hayatı, elbette, hiç de temiz olmamıştı. Başına pek çok şey gelmişti. Ancak bu dehşet verici olaylar, kendi çocuğuna yaptıklarını açıklamaya asla yetmezdi. Suçlayabileceği başka kimse yoktu. Ne savaş, ne hükümetler, ne de askerler... Bebeğinden kimseye bahsetmemişti ama yıldızlar gerçeği biliyordu. Ay ise... Ay asla bağışlamazdı. Zaman, kederi hafifletme gücüne sahipti; fakat suçluluk duygusu —bir annenin taşıdığı suçluluk— ölümsüzdü. Onu asla ama asla bırakmayacaktı. O da bu duyguyu asla bırakmayacaktı. İşçi karıncaların kararlılığıyla, suçluluk duygusu onlarca yıl boyunca sessizce, durmaksızın içini kemirip durmuştu. Onları elinden geldiğince uzaklaştırmaya çalışmıştı. Şimdiyse etrafını sarmışlardı; bacaklarından tırmanıyor, ensesinden boynuna, oradan kulaklarının içine kadar ilerliyorlardı. Öyle net bir şekilde kemiriyorlardı ki, kuru dişlerin gıcırtısını bile duyabiliyordu. Zihnindeki bu gürültüyü bastırmak için saymaya başladı. Ona "kaçak" damgası vurmuşlardı ve o da haklı olduklarını kanıtlamıştı; ama bu kez kaçış yoktu. Bu kez kaçmak da istemiyordu. Kendini yumuşak, nemli toprağın üzerine bıraktı. Bu kez, bu ziyafeti memnuniyetle kabul etti.

 Kapak illüstrasyonu: Laura Padilla Castellanos 

Kaynak: The Yale Review 

Nami Mun

Güney Kore’nin Seul kentinde ve New York’un Bronx semtinde büyüdü. "Orange Award for New Writers" (Yeni Yazarlar için Orange Ödülü) ve "Asian American Literary Award" (Asyalı Amerikalılar Edebiyat Ödülü) için kısa listeye kalan Miles from Nowhere adlı romanın yazarıdır. Ayrıca Chicago Halk Kütüphanesi Vakfı’nın "21. Yüzyıl Ödülü"nün ve "Whiting Ödülü"nün sahibidir. Northwestern Üniversitesi’nde yaratıcı yazarlık dersleri vermektedir.

Gercekedebiyat.com

Yorumlar

Bu içeriğe henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.

Yorum Yaz

Yorumunuz editör onayından sonra yayınlanır.

İlgili İçerikler