16 Kasım 2026
Son Dakika
Doğan Karaağaç

Kendimiz mi? Toplumun isteği ve beklentisi mi?

Beğenilme sosyal güdümüz gereği seçtiğimiz giysi rengi de, toplumsallığa olan ihtiyaçtan dolayı konutumuzu yerleşke içinde yapmamız da... ve toplumun talebine göre arzımızı da (ekip dikeceğimiz şeyleri de)... kendimiz için yaparken toplumun beklenti ve dayatmalarına göre davranmak durumundayız.

Kendimiz mi? Toplumun isteği ve beklentisi mi?

SOSYAL GÜDÜLERİMİZ ve TOPLUMSALLIK - 3
 
Doğuştan var olan biyolojik - temel- güdülerimizin insan olmaya yetmediğini ve yol açmadığını, (bunların başka birçok hayvan türünde de var olduklarına vurgu yaparak) anlattık.
İnsan olmamıza yol açan sosyal güdülerimizi, doğduktan sonraki süreçte, yaşam içinde edindiğimize göre insanlaşma tümüyle ve tamamiyle toplumsallığın ürünü ve sonucudur.

İnsanda insani olan ne varsa toplumsallığın ( insanlar arası tüm ilişkilerin, üretim faaliyetinin, kollektif çaba ve pratiklerden öğrenmenin) ürünü olduğuna göre toplumsuz insandan söz edilemez.

Toplumsal olan ne varsa (dil, iletişim, işbirliği, üretim ve tüketim becerileri, kültürel değerler- müzikten folklora, sanatsal ve düşünsel tüm beceriler) hepsini duyularımız aracılığıyla algılarız ve öğreniriz. Bu algılar ve öğrenmeler bilincimizde algoritmalar oluşturur.

Belli öğrenilmiş olan sıralı adımların atılması ile somutlaşan algoritmik davranışlar hem yaşamı oluşturur ve hemde yaşama hız ve değer katar.

Tecrübelerle öğrenilmiş olanı yeniden ve yeniden öğrenme ihtiyacının ortadan kalkması yaşamın hızını artırdığı gibi yeni tecrübi pratiklerin önünü açarak sürekli bir iyileşmeye, konfora, rahatlığa ve ileri gidişe yol açar.

Bu durumda insan davranışlarını irdelediğimizde: her türden davranışımızın oluşumunda iki ana öğenin belirleyiciliğinden söz edebiliriz.

Birincisi: Biyolojik temel güdülerimizin ihtiyaç ve dayatmalarını dikkate alır ve gözetiriz.

İkincisi: Beş duyumuzla algıladığımız çevre ve toplum gerçeğinin beklenti ve istemlerini (daha açık bir ifadeyle: dayatmalarını) dikkate alır ve gerçekleştirmeye çalışırız.

Ancak bu iki olgusallık birbiri ile uyumlu değildir. Çatışmalı ve çelişkilidir.

İnsan biyolojik temel güdülerinin emrine göre davranacak olursa o durumda hemen her davranışı toplumsallık duvarına - ağına çarpar.

Bundan dolayı ister istemez her birimizin her davranışı toplumsallığı gözeterek gerçekleşir.

Peki insanı insan yapan, davranışlarımıza kaynaklık eden şey toplumsallık ise tekil insanın özgül ağırlığı var mıdır?

Şimdi bir kaç örneklem üzerinden bu durumu irdeleyelim.

Örneğin: Sabah uyandınız. Kahvaltınızı yaptınız. Sonra gardrobun önüne geçip ne giyeceğinize karar vermeye geldi sıra.

Bocalamalardan sonra siyah bir pantolon ve beyaz bir gömlekte karar kıldınız.

Bu durumda beyaz gömlek ve siyah pantolonun seçilmiş olması sizin kendi kararınız mıdır yoksa toplumsallığın ağırlığı altında oluşan toplum ürünü davranış mıdır?

Mesela bir konut yapacaksınız. Yerleşkelerden çok uzakta yapmaz aksine yerleşkenin içinde veya yakın civarında yaparsınız.

Ya da diyelim ki bir araziniz var. Bu arazide keyfinizin istediğini ekmez daha ziyade toplumun talebi ne ise onu araştırır ve onu ekip dikersiniz.

Yüzlerce örnekler verilebilir.

Her davranışımızı masaya yatırıp incelediğimizde görürüz ki son tahlilde tüm davranışlarımızı belirleyen ve bize yön çizenin isteklerimizden çok toplumun isteği ve beklentisi olduğudur.

Beğenilme sosyal güdümüz gereği seçtiğimiz giysi rengi de, toplumsallığa olan ihtiyaçtan dolayı konutumuzu yerleşke içinde yapmamız da... ve toplumun talebine göre arzımızı da (ekip dikeceğimiz şeyleri de)... kendimiz için yaparken toplumun beklenti ve dayatmalarına göre davranmak durumundayız.

Doğan Karaağaç

Gercekedebiyat.com

Yorumlar

Bu içeriğe henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.

Yorum Yaz

Yorumunuz editör onayından sonra yayınlanır.

Doğan Karaağaç — Diğer Yazıları

Tümü →