Brezilya’nın ödüllü yazarından ‘Eğri Saban’

Kölelik kalkmış ama eşit olmanın sınırları belirlenmiş değil.

Yaşadıkları toprak parçasında bedenleri ve emekleriyle bir kimlik ve hafıza inşa eden insanları yine yoksulluk bekliyor.

Büyük toprak sahiplerinin genellikle hiç uğramadıkları, yardımcıları ya da kâhyalarıyla idare ettikleri bir hayatın sakinleri olarak kölelik sonrası Brezilya’da siyahilerin yaşadıkları üzerine bir okuma yapmaya çalışıyoruz.

Itamar Vieira Junior bizi zamanın kıskacında, Brezilya’da kölelikten kurtulan insanların gündelik hayatına taşıyor, “Eğri Saban” adıyla Başak Bingöl Yüce tarafından Türkçeye çevrilen roman kuşaktan kuşağa aktarılan hayatta kalma rehberi gibi  alçalıp yükselen bir seyir izliyor.

Baştan sona keskin bir bıçağın sınıf karakteri dolaşıyor roman boyunca. Toprak sahiplerinin temsil ettiği iktidar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin de fiilî yardımıyla, daha söze başlamadan susturuyor anlatıcılardan birini.

İlk bakışta masumca, çocukça bir oyunun güvenli merakıyla susturulan karakter, anne ve babasına duyduğu bütün güvene rağmen konuşamaz duruma geliyor.

Mülkiyet ve iktidar şiddeti bir yanda işlenirken bir yandan da kuşaktan kuşağa aktarılan sevgi, bağlılık, yeni hayatlar, yas ve gündelik hayatın sıradanlığı karşılıyor bizi. (C. Hakkı Zariç)

EĞRİ SABAN HAKKINDA

"Son yıllarda Brezilya’nın edebiyat müessesini yaratıcı ve yakıcı eserlerle sarsan Siyah yazarların başında gelen Itamar Junior, eleştirel başarısının yanı sıra muazzam bir okur kitlesi de edindi."
New York Times

"Sadece iki kız kardeşin hikâyesini değil, bir ulusun bitmek bilmeyen işlevsizliğini de anlatan bir destan bu."
Angel Gurría-Quintana, Financial Times

EĞRİ SABAN KİTABINDAN ALINTI

“Biri diğerinin sesi olacaktı. Birlikte yaşarken bundan sonra birinin daha duyarlı olması gerekiyordu. Kız kardeşinin gözlerini ve davranışlarını daha dikkatli okuyabilmeliydi. Tek kişi gibi olmuştuk. Sesini veren kardeş sessiz olanın beden dilini okuyacaktı. Dilsiz olan kardeş, el kol hareketleriyle ama etrafı çok da sarsmadan söylemek istediği şeyi anlatabilmeliydi.”

ITAMAR VİEİRA JUNİOR KİMDİR?

Brezilya’da Bahia eyaletinin Salvador şehrinde doğdu. Universidade Federal da Bahia’da Coğrafya Bölümü’nden master derecesi alan Vieira aynı üniversitede “Etnisite ve Afrika Çalışmaları” bölümünden doktora derecesi aldı. Araştırma konusu firari köleler ve onların soyundan gelenlerin oluşturduğu quilombos adlı Afro-Brezilya topluluklarının devam eden mücadeleleri üzerineydi. “Eğri Saban” adlı romanı Portekizce edebiyat alanında verilen prestijli Prémio LeYa Ödülü’nü, Brezilya’da Jabuti Ödülü’nü ve Portekizcede roman dalında verilen en önemli ödül olan Oceanos Ödülü’nü aldı. "Dias" ve "Doramar ou a odisseia" adlı öykü kitapları ve "Eğri Saban"ın devamı niteliğinde "Salvar o fogo" ile "Coração sem Medo" adlı romanları vardır.

Eğri Saban
Itamar Vieira Junior
Edebiyat, Roman
Çeviren: Başak Bingöl Yüce

Gercekedebiyat.com