Goncourt ödüllü yazar Jean Echenoz Türkiye'deydi

Fransa’da 1947’de doğan ve sosyoloji eğitimi alan Echenoz, ilk romanı Le Meridien de Greenwich’i 1979’da yayımladı. Cherokee ile 1983’te Medicis Ödülü’nü, Lac ile 1989’da Avrupa Edebiyatı Büyük Ödülü’nü kazanan yazar, Je m’en vais adlı romanıyla da 1999’da Goncourt Ödülü’ne layık görüldü.

Konuşmasında, Jean Echenoz, eserlerinde Fransızcanın kurallarına bağlı kalırken bu kuralları esnetmeye çalışan bir anlayışla yazı dilini şekillendirdiğini söyledi.

Yazarlıkta dilin sınırlarını zorlamanın önemine değinen Echenoz, şu ifadeleri kullandı: “Yazı tarzımın, dile ve Fransızca dil bilgisine saygılı, ancak aynı zamanda onunla biraz oynamaya çalışan klasik bir tarz olduğunu düşünüyorum. Yazarların işinin bir parçası da dille mücadele etmek, onu biraz sarsmak ama aynı zamanda ona saygı göstermek. Çünkü Fransızca dil bilgisi oldukça hoşgörülüdür; onunla oynayabilir, ona yeni şeyler önerebilirsiniz ve genellikle bunları kabul eder.”

Echenoz, besteci Maurice Ravel, Çek uzun mesafe koşucusu Emil Zatopek ve bilim insanı Nikola Tesla’nın hayatlarından yola çıkarak kaleme aldığı eserlerde, tarihsel gerçeklik ile edebi hayal gücü arasında denge kurmaya çalıştığını belirtti.

Bu üç kitap üzerinde çalışırken özellikle ilkinde zorlandığını anlatan yazar, gerçek kişilerin hayatlarını ele almanın hem araştırma hem de edebi yaklaşım açısından özen gerektirdiğini kaydetti.

Echenoz, bu eserlerde izlediği yöntemi şöyle açıkladı: “Özellikle ilkinde zorlandım çünkü sonraki iki projede kendimi biraz daha rahat hissetmeye başladım. Asıl incelikli olan, yalnızca bir roman ya da yalnızca bir biyografi yazmak değil, ikisini aynı anda yapmaktı. Sanki bir ipin üzerinde yürüyordum. Anlattığım kişinin hayatına, bildiklerine, yaşadıklarına ve başından geçenlere saygı göstermem gerekiyordu. Aynı zamanda tarihçi değil, romancı olduğum için bu unsurlarla oynayabilir ve anlatıya roman niteliği kazandırabilirdim. Ancak çok dikkatli olmak, iki tür arasında bir anlatım biçimi oluşturmaya çalışmak gerekiyordu.”

Gerçek kişilerin hayatlarını yazarken özgürlük ile sorumluluk arasında denge kurmanın zorluğuna işaret eden Echenoz, bu eserlerini biyografiden çok roman olarak değerlendirdiğini söyledi.

Yazar, Ravel’in hayatının son dönemini anlattığı Ravel (2006), Çek atlet Emil Zatopek’i konu alan Courir (2008) ve Nikola Tesla’dan esinlenerek yazdığı Des Eclairs (2010) adlı kitaplarını, müzikal bir benzetmeyle süit olarak nitelendirdiğini de aktardı.

Goncourt Ödülü’nün yazarlık hayatına etkisine de değinen Echenoz, ödülün edebi tercihlerini değiştirmediğini, ancak ekonomik açıdan kendisine daha geniş bir hareket alanı sağladığını vurguladı: “Goncourt Ödülü, çalışmalarımda ve edebi projelerimde hiçbir şeyi değiştirmedi. Ancak ödülü aldığımda çok az param vardı, parasızdım. Ödülün temel avantajı, bir yazara geçimini sağlayacak para kazandırmasıdır. Bu açıdan işleri kolaylaştırdı ve kendimi daha özgür hissetmemi sağladı. Ancak edebi projelerim bakımından hiçbir şey değişmedi.”

Echenoz, eserlerini kaleme alırken dilin müzikal özelliklerine önem verdiğini; cümlelerin sesinin, ritminin ve anlamla kurduğu ilişkinin yazma sürecinde belirleyici olduğunu söyledi. Yazarken öncelikle dilin sesine odaklandığını belirten yazar, bu özelliklerin başka dillere aktarılmasının güç olabileceğini düşündüğünü, ancak eserlerinin çevrilebildiğini görmenin kendisini rahatlattığını ifade etti

Kendi hayatından örnek veren yazar, çocukluk ve gençlik yıllarından itibaren yazmayı ve yazar olmayı hayal ettiğini, yaşam koşullarının da bu isteğini gerçekleştirmesine imkan tanıdığını aktardı. Ancak herkesin aynı imkanlara sahip olmadığını vurgulayan Echenoz, insanların günlük hayatın ve içinde yaşadıkları dünyanın zorlukları karşısında yol bulmaya çalıştığının altını çizdi.

Gercekedebiyat.com