Gerçek Edebiyat

Namık Kemal'in ilk ve son hürriyet Şairi olduğunda herkes müttefiktir.

ŞÜKÜFE NİHAL HANIM’IN FİKRİ:

Tarih birçok büyükler, kahramanlar kaydetti; bunlar arasında beşeri zaafların dalgalarından kurtularak çelik bir mevcudiyetle karşımıza çıkanlar nadirdir.

Namık Kemal'i bu kahramanların en büyüğü diye tanıyorum. Onun haksızlığa gürliyen mert sedası senelerin karanlığını aşarak hala ufukları sarsıyor.

NECMETTİN SADIK BEYİN FİKRİ :

Vatan mefhumunu ilk defa kelime ile söylemiş ve teganni etmiş adam. Ondan evvel vatan diye bir şey yoktu. Ve bir insanın tarihte büyük bir yer kazanması için bu bile kâfi bir meziyettir.

NÂZIM HİKMET BEY'İN FİKRİ :

Türkiye'de burjuva inkilâbının ilk kuvvetli şair mübeşşirlerindendir.

VÂLÂ NURETTİN BEY'İN FİKRİ :

Alelâde insanların beş hissi vardır; fevkalbeşerlerin ise altıncı yedinci hisleri olabilir. Namık Kemal, o fevkalbeşerlerdendir ki, altıncı hissiyle memleket için elyevm ve mukadder içtimai tarzı sezmiş; yedinci hissiyle de... Mefküresi için çarpmıştır.

MAHMUT YESARİ BEY'İN FİKRİ :

Namık Kemal, damarlarındaki kan vişne şurubuna benziyen, Bab-ı Ali yetiştirmesi çıtkırıldım bir neslin içinden, ateşten bir yaydan fırlamış, ateşten bir oktur.

San'atı, şâirliği bütün kuvvetini, ruhundaki sönmez ateşe borçludur sanıyorum!

Namık Kemal (sağda) şair Ziya Paşa'yla

NECİP FAZIL BEY'İN FİKRİ :

Namık Kemal şair olmak istemedi. Siyasi bir gayesi olduğunu da düşünmem. Ne isteseydi arzusuna ram edeceği muhakkak olan bu kudret, içindeki mücerret ihtiras ve iştiyakları hürriyet ve vatan kalıpları içinde eriterek dünyanın en sağlam çeliğini çıkardı. Şiir onun elinde örs gibi bir âlet oldu ve onun ruhu kılıç gibi şiirinin üstünde kaldı.

PEYAMİ SAFA BEY'İN FİKRİ :

Namık Kemal'in şiirleri, bir «Mukannik gaz» gibi, Yıldız'a ve Bab-ı Ali'ye doldu, altı yüz yaşına gelmiş bir istibdadı boğdu. Onun ağızdan ağıza dolaşan bir tek mısraı bile bir müstebidin nefesini kesmeğe kâfi idi. Sözün kuvvetinden hâlâ şüphe eden varsa, ona, “Kaside”den bir beyt okuyunuz, kömür çarpmış bir adam gibi yere yıkılacaktır.

MEHMET EMİN TÜRK BEY'İN FİKRİ :

Ben irademi onun şimşekten mısralariyle bilerim:

Felek her türlü esbab-ı cefasın toplasın gelsin / Dönersem kahpeyim millet yolunda bir azimetten.

SADRİ ETEM BEY'İN FİKRİ :

Namık Kemal, 18 incı asrın gökten yere indirdiği saltanatın hülyadan müsbete fırlattığı kafanın Türkiye’de ilk duyulan erkek sesidir. Namık Kemal yalnızca inkılapçı değildir o ülkelerden daha büyük bir ülke kıtalardan daha büyük bir kıta keşfetti: Vatan! Kristof Kolomp Amerika'yı İspanya Kralına esirle dolu bir kafes halinde hediye etti. Halbuki Namık Kemal hür adamlara barınacak bir vatan keşfetti. Bu kurun-u vuste devletine, derebeyliğe nazaran bir inkılâptı, hâlâ da onu inkilâpçı olarak tanıyorum. Çünkü onun istediği burjuvazi henüz teessüs edemedi.

NİZAMETTİN NAZİF BEY'İN FİKRİ :

Namık Kemal, muayyen bir harekete nihai nokta tespit eden ve sonra, yeni bir devre başlangıç yapan adamdır.

Bu adamın en mümtaz tarafı erkek olmasındadır. Bu nevi adamlar, hemcinsleri gibi kalem, kılıç, san'at ve müspet iş cephelerinden tetkik edilerek kiymet almazlar.

Bunlar kendi kuvvetlerini tarihe empoze etmiş adamlardır. Ve empoze edilen kıymetler, o kıymetlerdendir ki, nesiller onun devrini mukaddes bir an'ane gibi saklamakta hislerinin zevkini bulurlar.

REFİK AHMET BEY'İN FİKRİ:

1 — Onu bir devrin başında kalabalığın ortasında, boyu herkesten yüksek, ayakta ağzından alev halinde sayhalar çıkarken görüyorum. Gürliyen bir erkek aslanın yelesi gibi kabarık ve dağınık saçları yüzündeki heybetli manayı arttırıyor. Kitlenin ortasındaki kitleyi ondokuzuncu asrın hürriyetine kavuşturmak için ayaklandıran adamın ruhu şimşeklerle dolu bir elektrik dinamosuna benzer. Bence Namık Kemal’in portresi budur.

2- Osmanlı camiasının üstünde bir kasırga gibi esen Namık Kemal, uyuyanları uyandırmış, esirliğin acısını duyanları şahlandırmıştır. Kendisinden evvel hürriyet ve toprakta bir mefhum olarak dahi bilinmiyordu. Cemiyetin içindeki rolü bize bunun zamanını telakki ve tarifine göre öğretmesi oldu.

3-Romancı şair piyes muharriri olarak ölen Namık Kemal bizde san’atın içtimai bir kıymet olduğunu ilk defa anlayan adam olarak yaşıyor. Edebiyatımız ilk defa onun elinde mukaddes vazifesini yaptı. Edebiyattaki mevkii de budur.

İHSAN ALTAY BEY’İN FİKRİ

Namık Kemal, Fransa'dan taşan hürriyet ve müsavat fikirlerinin Türkiye’de müdürü olmuştur. Hürriyet ve müsavat fikirleriyle cemiyet ve cemiyeti manalandıran içtimai teşekkürler arasında sıkı bir ilişki vardır.

Namık Kemal fikirlerini haykırdığı zaman Türkiye'de hürriyet fikrini tutan içtimai teşekküller yoktu. Bunun içindir ki bu imanlı şahsiyet bu sahada kurumuştur.

SUAT DERVİŞ HANIM'IN FİKRİ :

Bu alnı açık adamın gözleri kapandıktan sonra hürriyet en büyük şairini kaybetti.

ŞAİR YUSUF ZİYA BEY'İN FİKRİ :

Yüksek duyguların dili yoktur, derler. Çünkü bunları ifade etmek imkânsız derecede zordur.

Namık Kemal, edebiyatta bu güç işi muvaffakiyetle yapan ilk şairdir. Gülünç olmadan, en yüksek hisleri ifade etti: Vatan ve Hürriyet.

Onun şiiri, terennüm ettiği yüksek duyguların seviyesinden aşağı düşmedi, belki fevkına çıktı.

NAİL V. BEY'İN FİKRİ :

Türkiye büyük burjuvazisinin, daha rüşeym halinde bulunduğu bir devirde doğan ve mebsuten mütenasip olarak inkişaf eden Namık Kemal, bu sınıfın siyasette en ateşli ve en kıskanç mümessili edebiyatta da en kuvvetli ve en hırçın ifadesidir.

Bunun içindir ki: Siyasi Namık Kemal'le, edip Namık Kemal'i birbirinden ayırmak, imkân haricindedir.

Resimli Ay, Mayıs 1930, 8. 16-17.

Gercekedebiyat.com