Edebiyatçı dostu Ara Güler

16 Ağustos 1928'de Beyoğlu'nda dünyaya gelen sanatçı, "Mıgırdiç Ara Derderyan" adıyla vaftiz edilmiştir.

Ararat Kralı Ara Geghetsik'ten aldığı ilk adı ve dedesinden aldığı ikinci adı birleştiren Ara Güler, Soyadı Kanunu ile bugünkü soyadına kavuştu.

Çocukluk yıllarını dadı ve bakıcıların gözetiminde geçiren Güler, Pangaltı Lisesi (Mıhitaryan Manastır Mektebi), Galatasaray Lisesi ve Getronagan Ermeni Lisesi'nde eğitim aldı.

Gençlik dönemi, sinemaya olan ilgisiyle şekillenen Güler’in yolu, babasının kendisine hediye ettiği fotoğraf makinesiyle yeni bir yöne evrildi. Lise eğitimini tamamladıktan sonra, Türkiye'nin ilk gazetecilik eğitim kurumu olan İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Gazetecilik Enstitüsüne kaydolan Güler, Jamanak gazetesinin yanı sıra birçok Ermeni gazetesinde çalıştı.

Basındaki asıl yükselişi ise 1950 yılında Yeni İstanbul gazetesine katılmasıyla başladı. Askerden döndükten sonra Hürriyet gazetesinde bir süre yer aldıktan sonra Hayat dergisine geçen Güler, burada fotoğraf servisi şefi olarak görev yaptı. Bu süreçte, Amerikan Medya Fotoğrafçıları Derneği tarafından Türkiye'den kabul edilen ilk ve tek üye oldu ve aynı zamanda İktisat Fakültesi'ndeki lisans eğitimini tamamladı.

1953'te ünlü Fransız fotoğrafçı Henri Cartier-Bresson ile tanışması onun kariyerinde önemli bir dönüm noktası oldu; bu tanışıklık kendisini Paris merkezli Magnum Ajansı'na taşıdı.

1958'de Time-Life, Paris-Match ve Der Stern gibi dünyaca ünlü yayınların Yakın Doğu temsilciliğini üstlendi.

Britanya'da basılan British Journal of Photography Year Book tarafından 1961 yılında dünyanın en iyi yedi fotoğrafçısından biri seçilen Güler, iki yıl sonra Almanya’da "Master of Leica" unvanına layık görüldü.

İsviçre merkezli Kamera dergisi ise onun çalışmalarını özel bir sayıyla okuyucularına tanıttı. Ayrıca 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinde ve Kıbrıs'taki 1964 olaylarında çektiği tarihi fotoğrafları uluslararası basına ulaştırmayı başardı. Dünya çapında önemli isimlerle röportajlar yapan Güler, Winston Churchill, Indira Gandhi, ressam Pablo Picasso, Salvador Dali, Alfred Hitchcock ve Bertrand Russell gibi figürlerin yanı sıra Türkiye'den İsmet İnönü, Yaşar Kemal, Aziz Nesin ve Kemal Tahir ile de unutulmaz röportajlara imza attı.

Foto röportajlarını dünya genelinde Magnum Ajansı aracılığıyla paylaşan usta sanatçı, Türk sanat tarihine önemli katkılarda bulundu.

1979 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından foto muhabirliği birincilik ödülüne layık görülen Güler’in fotoğraflarından derlenen seçkiler, ertesi yıl Karacan Yayıncılık tarafından albüm olarak yayımlandı.

Sanat tarihçisi Prof. Dr. Aptullah Kuran’ın yazdığı "Mimar Sinan" kitabının görsellerini hazırlayan Güler’in çalışması, 1987’de İngilizceye çevrilerek uluslararası alana taşındı.

Sinan'ın eserleri üzerine yıllarca süren çalışmalar sonucu ortaya çıkan fotoğrafları, İngiltere, ABD ve Singapur'da "Turkish Style", Fransa'da ise "Demeures Ottomanes de Turquie" adıyla yayımladı.

Ayrıca Halikarnas Balıkçısı'nın "The Sixth Continent" adlı eserinin görsellerini hazırlayarak 1991’de Dışişleri Bakanlığı himayesinde çalışmasını tamamladı.

Kalp ve böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü İstanbul'daki hastanede 17 Ekim 2018'de aramızdan ayrılan Güler, 90 yaşındaydı.

Onun vefatını takip eden günlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve o dönemdeki Ermenistan Cumhurbaşkanı Armen Sarkisyan başta olmak üzere birçok siyasetçi, yazar, gazeteci ve akademisyen taziye mesajları yayımladı.

Galatasaray Meydanı'nda 20 Ekim 2018'de düzenlenen anma töreni ve Beyoğlu Üç Horan Ermeni Kilisesi'ndeki dini uğurlama sonrasında Güler, Şişli Ermeni Mezarlığı'nda defnedildi.

Güler'in objektifinden çıkan eserler, Paris Ulusal Kitaplığı, ABD Rochester'daki George Eastman Müzesi, Nebraska Üniversitesi Sheldon Koleksiyonu ve Köln Museum Ludwig'deki Das Imaginare Photo-Museum'un kalıcı koleksiyonlarında görülmektedir.

Fotoğraf sanatına unutulmaz kareler kazandıran Ara Güler'in arşivinde 2 milyonu aşkın fotoğraf bulunmakta olup, ödülleri arasında Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü yer almaktadır.

Güler, 1964'ten 2018'e kadar Almanya, İtalya, Fransa, ABD ve Japonya'nın da aralarında bulunduğu birçok ülkede 100'ü aşkın karma ve kişisel sergi düzenledi. İstanbul'un ruhunu objektifine yansıtan Güler'in 90. doğum günü olan 16 Ağustos 2018'de Şişli Bomontiada'da Ara Güler Müzesi açıldı.

Güler'in çok yönlü sanatçı kimliğinin, ilham veren yaşamının ve zengin arşivinin geniş kitlelerle buluşturulması hedeflenen müze, 2022 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Özel Müze statüsüne alındı.

Gercekedebiyat.com