Gerçek Edebiyat

Ahmet Büke’nin Kırmızı Buğday’ını bitirdiğimde, içimde hem Ege’nin o tanıdık, tuzlu rüzgârı esiyordu hem de boğazımda geçmek bilmeyen bir yumru kaldı.

Modern zamanların getirdiği o hızlı, mekanik ve sevgisiz akışın ortasında, bu kitap ruhuma adeta bir vaha gibi geldi.

Eğer edebiyatta "insan sıcaklığı" diye bir kavram varsa, bunun Türkiye’deki en büyük ustalarından biri kesinlikle Büke. Kitap yapaylıktan, o ağdalı ve üstenci edebiyat yapma kaygısından öyle uzak ki… Sanki bir sahil kahvesinde tahta bir sandalyeye oturmuşsunuz, Ahmet Büke de karşınıza geçmiş, çayından bir yudum alıp ellerini dizlerine vura vura size mahallenin, çocukluğun, kaçırılmış fırsatların ve memleketin hikâyesini anlatıyor. Siz de onun sesindeki o tanıdık tınıya kapılıp, zamanın nasıl geçtiğini unutuyorsunuz.

EGE’NİN KOKUSU ve ‘KÜÇÜK’ İNSANIN BÜYÜK HİKÂYESİ

Kırmızı Buğday, bizi Ege’nin bir kasabasına, o kendine has ağır ama derinden akan ritme götürüyor. Büke, büyük puntolarla tarihe geçen, cafcaflı ve kusursuz kahramanların değil; hayatın çeperinde kalmış, sesini duyuramamış, gölgede unutulmuş "küçük" insanların hikâyesini anlatmakta bir deha. Onun kalemi, sıradan olanın içindeki o muazzam derinliği ve destansı mücadeleyi görünür kılıyor.

Kitapta öyle güçlü bir atmosfer var ki sayfaları çevirirken burnunuza sadece deniz kokusu değil; imbatla karışan yosun, fırından yeni çıkmış ekmek kokusu ve en çok da yağmur sonrasında bereketi fısıldayan o toprağın kokusu geliyor.

Yazarın dili o kadar lezzetli, o kadar yerel ama bir o kadar da evrensel bir damara dokunuyor ki, hani derler ya "yaşayarak yazmış", tam olarak öyle.

Büke, coğrafyayı sadece bir fon olarak kullanmıyor; onu yaşayan, nefes alan, karakterlerin kaderini tayin eden canlı bir organizmaya dönüştürüyor.

Bu atmosferi ve kitabın başarısını ayakta tutan üç temel sütundan bahsetmek gerek:

Kusursuz Değil, Gerçek: Karakterler siyah ya da beyaz, robotik bir iyilik ya da kötülük içinde değil. Hepsinin insani zaafları var, geçmişten taşıdıkları yükleri, korkuları var. Saçmalıyorlar, bazen çaresizlikten bencilleşiyorlar ama günün sonunda o kadar bizdenler, o kadar etten kemiktendirler ki hiçbirine kızamıyorsunuz. Onların hatalarında kendi aynanızı görüyorsunuz.

Diyalogların Doğallığı: Kitaptaki karşılıklı konuşmalar buram buram sokak, deniz ve tütün kokuyor. Kitap cümleleriyle, ezberlenmiş aforizmalarla konuşan yapay karakterler yok burada; kahvehanede, balıkçı iskelesinde ya da bir akşamüstü kapı önü sohbetinde duyabileceğiniz o canlı, bazen kırık dökük, devrik ama hep samimi Türkçe var. Büke, halkın dilindeki o saklı şiirselliği bulup çıkarmış.

Hüzün ve Mizahın Dansı: Ahmet Büke bizi en derin kederlerin içinde ağlatırken birden yüzümüze sıcak bir tebessüm kondurmayı çok iyi biliyor. Hayatın kendisi de böyle git gellerle dolu değil midir zaten? En acı günde, bir cenaze evinde bile insanı aniden güldüren bir detay bulursunuz ya, Büke o ironik detayı yakalama ve metne yedirme konusunda tam bir sarraf. Hüzünle mizah el ele tutuşup hayatın yükünü hafifletiyor bu sayfalarda.

"Dünya kırık dökük bir yerdi ama bir arada durunca o kırıklar canı o kadar da yakmıyordu işte." Kitabın bana hissettirdiği tam olarak bu cümledeki duygu. Yazar, bize dayanışmanın, yan yana durmanın ve birbirimizin yarasına merhem olmanın iyileştirici gücünü fısıldıyor.

KİMLER OKUMALI?

Eğer son zamanlarda her yerde karşılaştığınız o birbirine benzeyen, belirli formüllerle ve pazarlama stratejileriyle yazılmış, "bestseller" kaygılı, ruhsuz kitaplardan sıkıldıysanız; samimiyete, gerçek bir insan hikâyesine ve Türkçe'nin o şefkatli, sarıp sarmalayan kollarına sığınmak istiyorsanız Kırmızı Buğday tam size göre.

Bu kitap, bir insanın başka bir insana, uzanan sessiz bir el gibi "Seni anlıyorum, acını ve neşeni paylaşıyorum, yalnız değilsin" deme şekli.

Gürültülü dünyadan bir an olsun sıyrılıp Ege'nin serinliğinde nefes almak isteyen herkes kesinlikle okusun, okuttursun.

Davut Köksoy
Gercekedebiyat.com